Welke bordspeler ben jij? Drijfveren, modellen en een knipoog naar de wetenschap
Waarom de één bij een zwaar spel opbloeit en de ander na tien minuten naar zijn telefoon grijpt.

In elke spelgroep zit er één die bij een regelboek van veertig pagina's begint te glimmen. En één die na tien minuten vraagt of we niet gewoon iets leuks kunnen doen. Allebei hebben ze gelijk. Ze spelen alleen om een andere reden.
Daar zijn modellen voor. Sommige stevig onderbouwd, sommige vooral handig. Een overzicht, met een knipoog.
Vier manieren om naar spelers te kijken
| Model | Wat het zegt | Hoe stevig? |
|---|---|---|
| Bartle-spelerstypes (1996) | Vier types: Achievers (winnen), Explorers (ontdekken), Socializers (samen) en Killers (de ander dwarszitten). Bedacht voor vroege online games. | Invloedrijk, maar gebaseerd op observatie, niet op metingen. |
| Quantic Foundry: bordspelmotivatie | Elf motivaties in vier clusters: conflict, strategie, onderdompeling en sociaal plezier. | Gebouwd op enquêtes onder 5.000 bordspelers; het profiel is door ruim 90.000 mensen ingevuld. Het stevigste van dit rijtje. |
| Zelfdeterminatietheorie (Deci & Ryan) | Mensen zijn gemotiveerd als ze autonomie, competentie en verbondenheid ervaren. Een goed spel raakt alle drie. | Een van de best onderzochte motivatietheorieën uit de psychologie, ook toegepast op games. |
| Management Drives | Zes drijfveren met een kleur, bedoeld voor teams en leiderschap. | Herkenbaar: 92% herkent zich in een validatieonderzoek van Universiteit Leiden, in opdracht van het bedrijf zelf. Of het iets voorspelt, is niet onderzocht. |
De knipoog: Management Drives aan tafel
Ik gebruik Management Drives in mijn werk. Het is geen wetenschap met een hoofdletter, maar het is wel verrassend bruikbaar om te snappen waarom iemand iets wil. Dus deed ik het voor de grap ook eens voor de spelavond:
| Kleur | Drijfveer | Aan tafel | Speelt graag |
|---|---|---|---|
| Paars | Samen, veiligheid, rituelen | Wil de vaste avond, het vaste spel, de traditie | Legacy-campagnes, het jaarlijkse kerstspel |
| Rood | Daadkracht, winnen, directheid | Valt aan, onderhandelt hard, wil dat er iets gebeurt | Conflictspellen zoals Root of Cosmic Encounter |
| Blauw | Structuur, regels, zorgvuldigheid | Leest het regelboek, en controleert of jij dat ook deed | Zware euro's, alles van Lacerda |
| Oranje | Resultaat, slim zijn, efficiëntie | Rekent zijn beurt drie keer door, wil de optimale route | Economische spellen zoals Power Grid of Food Chain Magnate |
| Groen | Harmonie, samen beslissen | Wil dat iedereen het naar zijn zin heeft | Coöperatieve spellen zoals Spirit Island of The Crew |
| Geel | Vernieuwing, complexiteit, ontdekken | Wil elke week iets nieuws. Speelt een spel zelden twee keer. | Experimentele spellen, alles met 'nieuwe mechaniek'. Dit is letterlijk de cult of the new. |
Neem dit met een korrel zout. Niemand is één kleur, en een Blauwe speler kan best genieten van een potje bluffen. Maar als je weet waarom iemand speelt, kies je makkelijker een spel waar de hele tafel blij van wordt.
En de quiz?
De bordspelersquiz van deze site gebruikt dertien knaagdieren in vier families: Strateeg, Aanvoerder, Gastheer en Curator. Ben je een Bever, een Cavia of een Lemming? Die indeling is losjes geïnspireerd op de modellen hierboven. Het is een quiz, geen test. Vijf vragen, en daarna heb je in elk geval iets om over te praten.
Wat heb je eraan?
- Spelkeuze: laat iedereen de quiz of het Quantic Foundry-profiel doen en kies spellen die meer mensen raken.
- Minder gedoe: de Rode speler die aanvalt is geen spelbreker. Hij speelt gewoon om een andere reden dan jij.
- Gebruik het om te praten, niet om te labelen. Een model is een spiegel, geen weegschaal.
